SJUUNAL WAALAATI’ YU YAAW 8-2020
Konob’ Xeeq’a’, junk’al (20) k’u yok x’aaw abril yet aab’il 2020
JA’ SJOLOMEHAL SYAAWIL KONOB’ XEEQ’A’
CHI’ALLEY:

Tol ja’ Sjolomehal Syaawil Konob’ Xeeq’a’ k’al jeb’ Syaawil Konob’ sw’ane’eltej jeb’ an Sjuunal Waalaati’ yu Yaaw, sb’isil 05-2020, 06-2020 k’al 07-2020 oknaj yin stxolilal katu’ k’exinaj’aaj yu an Juun, sb’isil 08-2020 k’al 09-2020 yet Sb’ulanil Syaawil Konob’ Xeeq’a’, b’ey chi’alle tol Chi’ilcha’ok Sya’ilal yu Konob’ yul smaasanil tx’otx’ mimej konob’, jaxka chiyal Syaawil Snaahil Chi’ilontoj Q’inale yul Yib’an Q’inal yu tol chib’oncha’ek jun q’a’ ya’ jolom COVID-19, tol sjowalil chikuteyne kuq’inal tet, jaxka chiyal Stxolilal tzet chiyun yok Teyneleb’ahil, Smitx’le’ok tukanoj k’al Yilletoj maj txekel eyxa’ok jun q’a’ ya’ jolom Coronavirus (COVID-19) ti’ yin yul Konob’ Xeeq’a’ yu Syaawil Anb’al yet Konob’.
CHI’ALLEY:
Yu tol jaxka yet wan k’u ti’ jaxka jun q’a’ ya’ jolom COVID-19 tol lalan k’al sb’oncha’ek’oj katu’ lalan k’al sch’ib’toj yul Konob’ Xeeq’a, yu tu’xin jaxka chiyal an Sjuunal Anb’al tol jeb’ snaahil anb’al k’al wanojxa snaahil mulnahil sjowalil chikolwa’ok jeb’ jaxka chiyal stxolilal xool mimej konob’ yet k’am chichaale b’onchatoj k’al yeytej yajanil jun yaab’il ti’.
CHI’ALLEY:
Yet tol chi’ok yin stxolilal jaxka wan x’alle yalantoj ti’ jaxkatu’ chi’illek’altoj k’al steynele sq’inal anima, yu tu’xin sjowalil chi’a’le ch’ib’toj yajan sk’uhal sjuunal yet Chi’ilcha’ok Sya’ilal yu Konob’ chilaawi yok yin yopiso yet oxeb’ k’u yul x’aaw mayo yul jun aab’il ti’.
YU TU’:
Chi’ok yin stxolilal jaxka wan opiso chi’allekan b’ey sb’isil xijan 1º, 2º, 93, 94, 95, 138, 139 k’al 183 stz’ib’al e) k’al f) yul an Wa’neb’al B’ahil yet Mimej Konob’ Xeeq’a’; sb’isil xijan 30 yul an Sjuunal Waalaati’ yu Yaaw, sb’isil 114-97 yet Sb’ulanil Yaaw yul Mimej Konob’, Wa’neb’al B’ahil yet Sb’ulanil Yaaw; k’al b’ey b’sisil xijan 1, 2, 14, k’al 15 yul an Sjuunal Waalaati’ yu Yaaw, sb’isil 7 yet Mimej Yamb’ab’ahil yul Konob’ Xeeq’a’, Wa’neb’al B’ahil yet Stxolilal Konob’.
YIN SB’ULANIL JEB’ YAAW
CHIYALKAN:
B’aab’el xijan. Chich’ib’toj yajan. Chi’a’le ch’ib’ laahoneb’ojxa skaawinaj (30) k’u yajan sk’uhal yib’an yu Chi’ilcha’ok Sya’ilal yul Konob’ jaxka chiyalkan yul an Sjuunal Waalaati’ yu Yaaw 5-2020, watx’txina’aaj yet jooheb (5) k’u yul x’aaw marzo yet aab’il 2020, oknaj yin stxolilal yu Sjuunal Waalaati’ 8-2020 yu Sb’ulanil Yaaw yet Konob’ Xeeq’a’ yet laakaaweb’ (12) k’u yul x’aaw marzo yet aab’il 2020, jun ti’ k’exmona’aaj yu
Sjuunal Waalaati’ yu Yaaw 6-2020 wa’txina’aaj yet jun skaawinaj (21) k’u yul x’aaw marzo yet aab’il 2020 katu’ a’b’il ch’ib’ yajan sk’uhal yu an Sjuunal Waalaati’ 7-2020 oknaj jeb’ skaab’il yin stxolial yu an Sjuunal Waalaati’ 9-2020 yu Sb’ulanil Yaaw yet Konob’ Xeeq’a’.
Skaab’ xijan. Chichaale manle k’al stxonle smaasanil tzet yetal chiloole chitit yul junojxa konob’ yet chi’ilcha’ok jun sya’ilal ti’ yu jun q’a’ ya’ jolom coronavirus COVID-19, wan ti’ sjowalil chi’illetoj yu yaaw yul konob’ tol txekel ye katu’ chi’ok yin stxolilal jaxka chiyal yul an Sjuunal Waalaati’ 57-92 yet Sb’ulanil Syaawil Mimej Konob’ Xeeq’a’, Wa’neb’al B’ahil yet Chi’ok Manwoj yul Konob’, asanxin k’am chi’ok yin stxolilal jaxka chiyal b’ey stz’ib’al a) yul jun xijan tu’.
Ja’ Snaahil Sb’isomal Konob’ (INE), chichejle sey yil yu yaaw katu’ eyman chiswa’en’ey junoj b’ulan mulnawon yet chiseyon yil jeb’ jantaj stool jaxka wan loob’ehal tzetal chi’oktej tu’ katu’ tolojob’ eynajtej stool tet jaxka stool chiyun stxonle yul ku konob’ yet watx’ chikolwa’ok yin konob’.
Ta xax’ab’le’ok jantaj stool wan loob’ehal tzet yetal chi’oktej tu’ tol sjowalil chiwa’txi’aaj sjuunal, jaxa yaaw chi’ok il yin yet chiswa’ne’ok yin yetoj maj txekel jun chitxonwi tu’ jaxkatu’ chiske’ schaalek’al’oktej wan loob’ehal tzetal tu’.
Yox xijan. Tzet yuhal. Ja’ yet chich’ib’toj yajan sk’uhal yu Chi’ilcha’ok Sya’ilal yu Konob’ tol xax’alle, yu tol ja’ yet wan k’uhal ti’ jun q’a’ ya’ jolom COVID-19, lalank’al sch’ib’toj katu’ lalank’al sb’oncha’ekoj yu tol jak’al ja’ yaa sb’isil jeb’ anima chib’onchatoj yu, yu tol jaxka sq’inal anima ti’ miman yelok-apnoj sataj Syaawil Konob’ Xeeq’a’ yuxan sjowalil chi’ok yin stxolilal yet k’am chijowb’i yib’an sq’inal konob’ Xeeq’a’.
Skan xijan. Awteb’al: Chi’awtele’ok b’ulan jeb’ syaawil konob’ Xeeq’a’ yin eymanil ma yin oxeb’ k’u yet chiyootajnen jeb’ k’al yaahon’ok jeb’ yin stxolilal, schaahon yab’ jeb’ ma sk’exon jeb’, ma k’am chiyaahok’ jeb’ yin stxolilal an Sjuunal Waalaati’ yu Yaaw ti’. Yu tu’xin chiske’ yek’toj sataj syaawil konob’ jaxka sq’anehal tzet chi’uhi ma stxolilal yu jun sya’ilal ti’, jaxkaton tzet yu yuxan chich’ib’toj yajan sk’uhal yet Chi’ilcha’ok Sya’ilal yul Konob’ alb’ilkanoj jatak’alja’ chiyal b’ey sb’isil xijan 32 yul an Wa’neb’al B’ahil yet Stxolilal Konob’.
Sjo’ xijan. Yab’ixal tet konob’ yin smaasanil ti’e. Chi’alle tet Snaahil Kuyu Ti’e Qichmam yul Xeeq’a’, tol sjowalil chiyaa’ek’toj yin sti’ Qichmam, Garifuna k’al Xinca yin eymanil jaxka stxolilal chi’alle yul an Sjuunal Waalaati’ ti’ yet tol chi’alle’eltoj k’al spoole’eltoj xool junjun smajanil stx’ootx’al konob’ Xeeq’a’.
Swaj xijan. Spoole’eltoj xool konob’. Chi’alle tet smaasanil jeb’ poohom’eltoj ab’ix xool konob’, yalk’al tzet utb’il chiyun spoohon’eltoj jeb’ jaxkaton yin ch’en mitx’q’ab’ ch’een ma junojxa stujanil, tol chispooheltoj jeb’ yin saab’ehal jaxka chiyal stxolilal chejb’anile iib’il’ok yu an sjuunal waalaati’ ti’ k’al yet chi’ok an yin stxolilal, sch’ib’toj yajan sk’uhal, sjichlonele k’al yet chi’el an yin yopiso, jaxkaton an stxolilal chi’alle yu sjolomehal yaaw, tol eyman chi’eltej yin sti’ mooso k’al yin sti’ Qichmam, Garifuna k’al Xinca yet chi’apni’ok spoole’eltoj xool smajanil konob’ jatak’alja’ tzet konob’ ti’ehal, ta tol k’am chipoole’eltoj, tol ey stoolab’al k’al ste’al yet jaxka chiyal an wa’neb’al b’ahil.
Jaxka chiyal an wa’neb’al b’ahil yul mimej konob’, jaxka ab’ix chipoole’eltoj xool konob’ tolojob’ tol saab’ehal chiyun spoohon’eltoj jaxka chiyal jun xijan ti’ ta tol k’amaj jaxa stitkan qib’an katu’ ey stoolab’alil k’al ste’al yet.
Sjuj xijan. Yok yin yopiso. An Sjuunal Waalaati’ ti’ chi’okkan an yin yopiso yin eymanil katu’ sjowalil chipoole’eltoj an yin Diario yet Centro América yin eymanil.
CHISKE’ JAWAWI